Begrijpelijk schrijven | 10 gouden tips voor beginners

Misschien herken je het wel: begrijpelijk schrijven is helemaal niet zo makkelijk. Al snel maak je je tekst ingewikkelder dan nodig is. Daarom: 10 gouden tips voor schrijven in normalemensentaal.

Steeds meer organisaties beseffen dat het belangrijk is om te schrijven in heldere, duidelijke taal. Maar begrijpelijk schrijven is makkelijker gezegd dan gedaan. Je valt al snel terug op teksten vol vaktaal en ingewikkelde verhalen. Want je wil nou eenmaal zoveel mogelijk vertellen. Het liefst met mooie woorden. Begrijpelijk schrijven is dan best een uitdaging.

Waarom zou je begrijpelijk schrijven?

Toch is het voor iedere organisatie goed om teksten toegankelijk te houden. Als je schrijft voor een breed publiek is dit zelfs noodzakelijk. Met begrijpelijke taal is de boodschap van je tekst meteen duidelijk voor je lezers. Ze snappen wat je wil zeggen of wat ze moeten doen. Een vage, wollige tekst is het tegenovergestelde. Het leest niet fijn en de boodschap is niet duidelijk. Zonde, want zo bereik je het doel van je tekst niet. En uiteindelijk loop je dan vaak omzet mis.

10 gouden tips

Daarom: 10 tips die jou helpen bij begrijpelijk schrijven:

1. Hou rekening met je doelgroep

Bedenk zo goed mogelijk voor wie je schrijft. Doelgroepgericht schrijven heet dat. Vraag je bijvoorbeeld af: wat weet mijn lezer al over het onderwerp? Welke informatie is voor hem belangrijk om te weten? En ook: komt de tekst als een verrassing of niet? Is er al eerder contact geweest over dit onderwerp? Door die vragen te beantwoorden maak je de tekst begrijpelijk voor jouw doelgroep.

2. Schrijf (meer) zoals je praat

Als je schrijft zoals je praat, gebruik je (vooral) spreektaal. Een tekst in spreektaal leest lekkerder dan een tekst in schrijftaal. Doe alsof je praat tegen je doelgroep, gewoon, op straat bijvoorbeeld. Wat zou je tegen hem zeggen?

3. Gebruik taalniveau B1

In het Nederlands hebben we verschillende taalniveaus. Taalniveau B1 is het niveau dat de meeste Nederlanders begrijpen en het staat voor eenvoudige taal. Als je dit niveau gebruikt, weet je zeker dat je goed zit. 

4. Geef je tekst structuur

Met een tekststructuur maak je je tekst scanbaar. Als de lezer alleen even snel over je tekst heen zou scannen, zou dankzij de structuur duidelijk moeten zijn waar de tekst over gaat. Onder andere duidelijke een kop en tussenkopjes helpen daarbij.

5. Schrijf duidelijk, kort en krachtig (MAND!)

Bij begrijpelijk schrijven is het belangrijk dat je boodschap meteen duidelijk is. Er kunnen geen misverstanden ontstaan en dat is wel zo prettig. Draai er dus niet omheen en schrijf wat je bedoelt. Het MAND-principe helpt je hierbij. Dat is een door mij bedachte manier om kort en krachtig te schrijven. Wees trouwens duidelijk, maar niet bot. 

6. Gebruik zo min mogelijk vaktaal

Bij begrijpelijk schrijven is vaktaal verboden. Gebruik het in ieder geval zo min mogelijk, en kies in plaats daarvan voor een eenvoudig synoniem. Zo is de tekst ook begrijpelijk voor mensen die niet dezelfde achtergrondkennis hebben als jij. Bestaat er geen synoniem? Laat het woord dan weg of geef uitleg. Geef in het laatste geval ook duidelijke voorbeelden.

7. Let op onnodig Engels taalgebruik

Veel mensen gebruiken Engelse woorden in een Nederlandse zin, terwijl die zin ook makkelijk helemáál in het Nederlands kon. Kijk uit met dit onnodige Engels. Bijna altijd is er een prima Nederlands woord voor te vinden. Daarmee loop je minder risico op misverstanden.

8. Voorkom jip-en-janneke-taal

Veel mensen zijn bang dat als ze begrijpelijk gaan schrijven, dat hun tekst kinderachtig wordt. Jip-en-janneke-taal noemen ze dat. Een manier om dit taaltje te voorkomen is om te blijven schrijven over volwassenenonderwerpen. Gebruik ook geen kinderachtig toontje.

9. Schrijf actief

Bij begrijpelijk schrijven horen duidelijke, actieve zinnen. Het tegenovergestelde hiervan zijn passieve zinnen. Daar zitten vaak de woorden worden, zullen en kunnen in. Let maar eens op, deze woorden kun je vaak schrappen. Dat maakt je tekst een stuk vlotter.

10. Gebruik eenvoudige woorden

Tot slot: gebruik alledaagse woorden, dus woorden die iedereen kent en begrijpt. Moeilijke woorden of ouderwetse woorden staat misschien chic, maar maken je tekst minder toegankelijk. Twijfel je of een woord te moeilijk is? Wie weet brengt synoniemen.net je op ideeën voor eenvoudigere woorden.

Zo, dat waren de 10 gouden tips. Ze helpen je vast op weg, maar toch is iedere tekst en iedere doelgroep anders. Voor teksten die écht bij jouw (brede) doelgroep passen is het goed om een training Begrijpelijk schrijven te volgen met je collega’s. Of om in mijn 1-op-1-coaching Vet Begrijpelijk Schrijven te stappen. Want begrijpelijk schrijven doe je niet zo 1-2-3. Samen zorgen we ervoor dat jij steengoede én toegankelijke teksten leert schrijven die jouw organisatie echt resultaat opleveren. 

Wil jij verbinding maken met je publiek via begrijpelijke taal?

Toegankelijke teksten maken het verschil voor jouw organisatie.  Met mijn training Begrijpelijk Schrijven zorg ik ervoor dat jij en je collega’s verbinding krijgen met jullie doelgroep, simpelweg via begrijpelijke taal. Daardoor bereik je eindelijk het doel van je teksten.